تبلیغات
اخبارجهان ورزش - تاثیرورزشهای هوازیباشدت پایین برفشارخون
 
اخبارجهان ورزش
ورزش+نشاط=سلامتی
درباره وبلاگ


سلام دوستان عزیزلطفا نظرات وپیشنهادات خود رو برای بهتر شدن وبلاگ برای ما بفرستید.درضمن اگه زحمتی نیست درنظر سنجی ماشرکت کنید.

مدیر وبلاگ : اکبر عبدی
مطالب اخیر
نویسندگان
نظرسنجی
بهترین تیم دنیا کدام تیم است؟









آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
مجله دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد/ دوره 9، شماره 2/ تابستان 1386/ 19-14 تأثیر ورزشهای هوازی با شدت پایین بر فشارخون سید محسن حسینی بروجنی *1، زیبا فراهانی**، حسین شیری**، دکتر ژیلا عابد سعیدی***، دکتر حمید علوی مجد†، سعید حمیدی زاده†† *مربی گروه پرستاری- دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرکرد، ** مربی گروه پرستاری – دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، *** استادیار گروه پرستاری – دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، †استادیار گروه آمار زیستی – دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، ††کارشناس ارشد پرستاری – دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد. تاریخ دریافت: 17/7/85 تاریخ تأیید: 22/2/86 چکیده: زمینه و هدف: کاهش فعالیتهای جسمی (کم تحرکی) و پرفشاری خون هر دو از عوامل خطر در ایجاد بیماریهای قلبی و عروقی و سکته های مغزی می باشند. كنترل فشارخون در محدوده طبیعی می تواند از ایجاد این عوارض پیشگیری كند یا آنها را به تعویق اندازد. استفاده از روشهای غیر دارویی یكی از اقدامات مهم در كنترل فشارخون می باشد. این مطالعه با هدف بررسی تأثیر ورزش پیاده روی با شدت پایین بر فشارخون کارمندان مبتلا به پرفشاری خون اولیه، انجام شد. روش بررسی: پژوهش حاضر یك مطالعه نیمه تجربی است که در آن 36 کارمند مبتلا به پرفشاری خون اولیه مراجعه کننده به مراکز بهداشتی درمانی شهر بروجن در یك برنامه ورزشی پیاده روی با شدت پایین به مدت 4 هفته، هر هفته 3 بار و هر بار به مدت 30-20 دقیقه شركت كردند. سرعت پیاده روی در حدی تعیین شد كه ضربان قلب در محدوده 60-50 درصد حداكثر ضربان قلب باشد. قبل از ورود به برنامه ورزشی، بلافاصله بعد از آن و یك هفته بعد متغیرهای پژوهش (فشارخون، نبض، وزن و شاخص توده بدنی) مورد اندازه گیری قرار گرفتند. داده ها با استفاده از آزمونهای آماری t زوجی و آنالیز واریانس با اندازه گیریهای مکرر تجزیه و تحلیل شدند. یافته ها: میانگین سنی واحدهای مورد پژوهش 5±13/46 سال بود. قبل و پس از مداخله به ترتیب میانگین فشارخون سیستولیک 12±04/150 و 11±5/149 (05/0p>)، فشارخون دیاستولیک 6±6/88 و 5±6/84 (001/0p<) و فشارخون متوسط شریانی 6±4/109 و 6±3/106 (01/0p<) میلی متر جیوه به دست آمد. همچنین قبل و پس از مداخله در تعداد ضربان قلب، وزن و شاخص توده بدنی تفاوت معنیداری مشاهده نشد. نتیجه گیری: با توجه به نتایج این مطالعه پیاده روی با شدت پایین می تواند اقدام مؤثری در کنترل بیماری فشارخون باشد. واژه های کلیدی: فشارخون، پیاده روی، کارمند، ورزش هوازی. مقدمه: شهرنشینی و زندگی صنعتی باعث ایجاد تغییراتی در سبک زندگی امروزی گردیده که بسیاری از این دگرگونی رفتار، تأثیرات منفی بر روی بهداشت و سلامت فرد دارد. نداشتن برنامه ورزشی منظم و کم تحرکی یکی از این پیامدها می باشد (1). در بــررسی شهـر تهــران، 80 درصــد مــردان و 85 درصد زنان هیچگونه فعالیت بدنی در خارج از محیط كار یا منزل حتی به صورت قدم زدن منظم را ذكر نكردند (2). کم تحرکی در بالغین به عنوان یک عامل خطر برای بروز بیماری دیابت نوع 2 و در دوران کودکی باعث افزایش شیوع چاقی می شود (3،4). در شخص کم تحرک غلظت کلسترول LDL و تری گلیسریدها افزایش و کلسترول HDL کاهش پیدا میکند (1). فعالیت فیزیکی باعث کاهش خطر تبدیل اختلال تحمل گلـــوکز به دیـــابت، افزایش برداشت گلوکز توسط سلول های عضلانی و بــافت چربی، حساسیت به انســـولین و ذخیره گلوکز توســط کبـــد (3،4). پیشگیری یا تأخیر در شروع اختلالات شناختی مرتبط با سن یا دمانس (5) افزایش ذخیره جریان خون کرونری در بیماران مبتلا به بیماری عروق کرونر (6) کاهش هایپرتروفی بطن چپ، بهبود کیفیت زندگی و کاهش فشارخون در بیماران مبتلا به پرفشـــاری خون میشود (4، 10-7). پرفشاری خون نیز یک عامل خطر برای بروز بیماریهای قلبی عروقی بوده و می تواند منجر به فیبریلاسیون دهلیزی، نارسایی احتقانی قلبی و سکته مغزی و نارسایی کلیوی شود. همچنین پرفشاری خون یک جزء مهم سندرم متابولیک می باشد (4). بر اساس آخرین تعریف، پرفشاری خون فشار سیستولیك بیشتر از 140 میلی‌متر جیوه و فشار دیاستولیك مساوی یا بیشتر از 90 میلی‌متر جیوه در یک دوره مداوم و حداقل در 2 اندازه گیری جداگانه می باشد (11). حفظ فشارخون سیستولیک در حد 140 میلی متر جیوه بسته به سن بیمار، منجر به کاهش 44-28 درصدی سکته مغزی و 35-20 درصدی بیماری ایسکمیک قلبی می شود (4). تعدیل در سبک زندگی شامل ورزش، کاهش وزن و محدود کردن سدیم دریافتی نقش مهمی در کنترل فشارخون ایفا میکند (9). ورزش هــوازی با شدت متوسط (70%-40% حداکثر اکسیژن مصرفی) باعث کاهش معنیدار فشارخون در بیماران مبتلا به پر فشاری خون و همچنین در افراد دارای فشارخون طبیعی دارای اضافه وزن یا وزن طبیعی می شود (4). ورزشهای منظم هوازی از درمانهای غیر دارویی در كنترل فشارخون میباشند. ورزش منظم هوازی باعث كاهش فشارخون سیستولیك به میزان 11 میلی‌متر جیوه و كاهش فشارخون دیاستولیك به میزان 8 میلی‌متر جیوه می‌شود. یك برنامه فعالیت فیزیكی منظم باید به تدریج شروع شود و به مدت 45-30 دقیقه در اغلب روزهای هفته تداوم پیدا كند. این سطح از فعالیت می‌تواند فشارخون را بدون درمان دارویی كنترل كند (12). با توجه به اینکه تأثیر ورزشهای هوازی بر فشارخون عموماً در برنامه های ورزشی طولانی مدت (حداقل 3 ماه) و شدت بالا (70%-60% حداکثر سرعت قلب) و تعداد جلسات زیاد در هفته (5 روز در هفته) مورد بررسی قرار گرفته است (14،13) و از آنجا که افزایش تعداد جلسات ورزشی در هفته و بالا بودن شدت ورزش در افرادی که وقت کافی برای انجام برنامه های ورزشی ندارند (به علت مشغله کاری) یا از نظر جسمی قادر به انجام ورزش با شدت بالا نیستند ممکن است مانعی در شرکت در این گونه برنامه های ورزشی شود، این مطالعه با هدف بررسی تأثیرات یک برنامه ورزشی با شدت پایین و حداقل جلسات توصیه شده (از نظر فرکانس و طول مدت ورزش) بر فشارخون کارمندان مبتلا به پرفشاری خون اولیه انجام گرفت. روش بررسی: این پژوهش یك مطالعه نیمه تجربی از نوع قبل و بعد می باشد. در این مطالعه 36 كارمند مبتلا به پرفشاری خون اولیه مراجعه کننده به مراکز بهداشتی درمانی شهر بروجن در استان چهارمحال و بختیاری به صورت غیر تصادفی بر اساس معیارهای زیر انتخاب شدند: حداقل یكسال از تشخیص پر فشاری خون اولیه توسط پزشك متخصص گذشته باشد، بیماری نداشته باشد، ورزشکار حرفه ای نبوده و در شش ماه گذشته در هیچ برنامه ورزشی دیگر شركت نكرده باشد، با محدوده سنی 55-33 سال و فشارخون سیستولیك 180-140 و دیاستولیك 110-90 میلی‌متر جیوه باشد، نمونه ‌ها با نظر پزشك متخصص مجاز به شركت در برنامه ورزشی باشند، كارمند مرد شاغل در ادارات دولتی شهر بروجن بوده و شغل دوم نداشته باشند. مصرف دارو برای کنترل فشارخون منعی برای شرکت در پژوهش نداشت، چون پاسخ بیمارانی که دارو مصرف میکنند، متفاوت از کسانی که دارو مصرف نمی کنند، نمی باشد (15). جهت جمعآوری دادهها از پرسشنامه خود ساخته، استفاه شد. جهت تعیین اعتبار پرسشنامه از روش اعتبار محتوی و جهت تعیین پایایی پرسشنامه از روش آزمون مجدد و جهت تعیین دقت در اندازهگیری و ثبت نتایج از روش مشاهده همزمان استفاده شد. جهت تعیین پایایی دستگاه فشارسنج، فشارخون 10 فرد سالم به فاصله 3 دقیقه اندازه‌گیری و سپس بین مقادیر بدست آمده، ضریب همبستگی محاسبه ‌شد و مقدار آن 93/0 به دست آمد. جهت تعیین پایایی ترازو نیز وزن یك نفر، 5 بار مورد اندازه گیری قرار گرفت و سپس بین مقادیر بدست آمده، ضریب همبستگی محاسبه ‌شد و مقدار آن 96/0 به دست آمد. بعد از استخراج اسامی كارمندان مبتلا به پر فشاری خون اولیه از دفتر ثبت پیگیری بیماریها ابتدا توضیح کاملی در مورد تحقیق و برنامه ورزشی ارائه شد و فرم رضایت نامه شرکت در پژوهش توسط تمامی شرکت کنندگان امضا گردید و سپس، از نمونه‌ها خواسته شد تا دو هفته متوالی و در هر هفته 2 بار (مجموعاً 4 بار) بین ساعات 10-9 صبح به مراكز بهداشت تعیین شده مراجعه كنند. بعد از حداقل 10 دقیقه استراحت در اتاق آرام، فشارخون واحدهای مورد پژوهش از بازویی كه فشارخون بالاتری داشت در وضعیت نشسته كنترل و ثبت شد. فشارخون سیستولیک اولین فاز (شروع صدا) و دیاستولیک پنجمین فاز كورتوكوف (قطع صدا) در نظر گرفته شـــد، فشار متوسط شریانی با فرمول: 2×فشارخون دیاستولیک+فشارخون سیستولیک 3 محاسبه شـــد. در هر مراجعه فشارخون 3 بار با فاصله 1 دقیقه اندازه‌گیری و میانگین اندازه‌گیری های دوم و سوم ثبت شد. در اولین و آخرین مراجعه، واحدهای مورد پژوهش بدون كت و كفش توزین شدند. بعد از تعیین مقادیر پایه، برنامه ورزشی آغاز شد. برنامه ورزشی در این پــــژوهش به این صورت بود كه ابتدا 5 دقیقه حركات گرم سازی انجام میشد و سپس واحدهای مورد پژوهش در سطح صاف پیادهروی انجام میدادند. سرعت پیادهروی در حدی بود كه ضربان قلب به محـــدوده 60-50 درصد حداكثر ضربان قلب برسد. حداكثــــر ضربان قلب با كم كردن سن از عدد 220 بدست میآمد. به واحدهای مورد پژوهش روش شمارش نبض آموخته ‌شد و چندین بار مورد آزمون قرار گرفتنـــد تا اطمینان حاصل شود که قادر به شمارش صحیـــح تعداد نبض خود باشند. از نمونه‌ها خواسته شد تا از تغییر در فعالیت های روزمره، تعداد سیگار مصرفی، رژیم غذایی و زمان مصرف دارو اجتناب كننـــد. همچنین بعد از اتمام برنامه ورزشی نمونه ها مــــورد مصاحبه مجدد قرار گرفتند، تا اطمینان حاصل شود که رژیم غذایی، مقدار و زمان مصرف دارو و تعــــداد سیگار مصرفی در مدت پژوهش تغییری پیدا نکرده است. در پایان 4 هفته ورزش و یك هفته بعد از اتمام آن (16،13) متغیرهای پژوهش مجـــدداً اندازه‌گیری و ثبت ‌شــــد. برای بررسی تفاوت فشارخـــون پایه و بعـــد از ورزش از آزمـــون t زوجی و آنالیـــز واریانس با اندازهگیریهای تكراری (Repeated measure ANOVA) استفاده شد. یافته ها: میانگین سنی واحدهای مورد پژوهش 5±13/46 سال بود. بیشترین تعداد واحدهای مورد پژوهش متاهل (2/97%) و دیپلمه (2/47%) بودند. میانگین سابقه كار واحد های مورد پژوهش 3±69/20 سال بود. 7/66 درصد برای تردد به محل كار از اتومبیل استفاده میكردند. 4/69 درصد كارمند ساده اجرایی بوده و 2/72 درصد سیگار مصرف میكردند. از این تعداد 4/65 درصد روزانه 20-11 نخ سیگار استعمال میكردند. میانگین طول مدت بیماری 1±44/3 سال بوده و 100 درصد واحدهای مورد پژوهش درمان دارویی دریافت میكردند. 2/72 درصد از رژیم غذایی كم نمك در كنترل فشارخون استفاده میكردند. 6/55 درصد سابقه فامیلی پر فشاری خون داشتند. وجود یا فقدان سابقه فامیل پرفشاری خون و همچنین تفاوتهای سنی تأثیری بر پاسخدهی بیماران نسبت به برنامه ورزشی نداشت (05/0p>). میانگین فشارخون سیستولیک قبل از مداخله 12±04/150 میلیمتر جیوه و بعد از مداخله 11±58/149 میلی متر جیوه بود که آزمون t زوجی نشان داد این تفاوت از نظر آماری معنی دار نیست. میــانگین فشارخون دیاستولیک قبل از مداخلـه 6±6/88 میلیمتر جیوه بود که بعد از مداخله به 5±6/84 میلیمتر جیوه کاهش پیدا کرد (001/0p<). میانگین فشار متوسط شریانی قبل از مداخله 6±4/109 میلیمتر جیوه بود و بعد از برنامه پیادهروی به 6±3/106 میلیمتر جیوه کاهش پیدا کرد (01/0p<). در مورد شاخص های مورد اندازهگیری دیگر که شامل ضربان قلب، وزن و شاخص توده بدنی بود، تغییر معنی داری مشاهده نشد (جدول شماره 1). بحث: در این پژوهش كاهش فشارخون سیستولیك از نظر آماری معنیدار نبود، اما فشارخون دیاستولیك حدود4 میلیمتر جیوه و فشار متوسط شریانی حدود 3 میلیمتر جیوه كاهش پیدا كرد. در یک مطالعه میانگین كاهش فشارخون سیستولیك و دیاستولیك ناشی از یك برنامه ورزشی حدود 2 میلیمتر و در تحقیق دیگری كاهش فشارخون سیستولیك حدود 15 میلیمتر جیوه و كاهش فشارخون دیاستولیك حدود 9 میلیمتر جیوه و كاهش فشار متوسط شریانی حدود 11 میلیمتر جیوه گزارش شد (13،15). جدول شماره 1: مقایسه میانگین مقادیر متغیرهای مورد اندازه گیری قبل و بعد از مداخله متغیر زمان فشارخون سیستولیک فشارخون دیاستولیک فشار متوسط شریانی ضربان قلب وزن* شاخص توده بدنی** قبل از مداخله 12±04/150 6±6/88 6±4/109 7±75 5±69 5/2±78/25 بعد از مداخله 11±5/149 5±6/84 6±3/106 8±74 5±8/68 6/2±65/25 -001/0p< بین فشارخون دیاستول قبل و بعد از مداخله -01/0p< بین فشار متوسط شریانی قبل و بعد از مداخله. -همه داده ها بر اساس "انحراف معیار±میانگین" می باشد. *بر حسب کیلوگرم ** بر حسب کیلوگرم بر متر مربع. بعد ازگروه بندی واحدهای مورد پژوهش بر اساس سن و انجام آزمون آنالیز واریانس با اندازه گیری تکراری مشاهده شد كه تأثیر ورزش در افراد میانسال (48-33 سال) و افراد مسن تر (56-49 سال) مشابه بود و تفاوتی در تغییرات فشارخون ناشی از ورزش در دو گروه سنی مشاهده نشد. در مطالعه Ishikawa و همکاران در افراد جوان تر كاهش فشارخون ناشی از ورزش به مراتب بیشتر از افراد مسنتر می باشد (16). عدم مشاهده تفاوت معنی دار بین دو گروه سنی ممكن است ناشی از كم بودن تعداد نمونه و كوتاهتر بودن طول مدت برنامه ورزشی در این پژوهش باشد. از نگاه دیگر می توان به این نتیجه رسید كه ورزش در هر دو گروه سنی مفید بوده و اختصاص به گروه سنی خاصی ندارد. در این مطالعه داشتن سابقه فامیلی پر فشاری خون یا فقدان آن پاسخ فیزیولوژیك به برنامه ورزشی را تغییر نداد. اما در مطالعه دیگری مشاهده شد در افرادی كه سابقه فامیلی پر فشاری خون دارند، كاهش فشارخون ناشی از ورزش به مراتب كمتر از افرادی می باشد كه این سابقه را در اقوام خود نداشتند (17). متا آنالیزی نشان داد که در 76 درصد مطالعات انجام شده کاهش معنیداری در فشارخون بعد از ورزش مشاهده شده است. این کاهش در مورد فشارخون سیستولیک حدود 10 میلیمتر جیوه و در مورد فشارخون دیاستولیک حدود 8 میلی متر جیوه بوده است. این متاآنالیز نشان داد کاهش فشارخون در بین هفته های یک تا ده اتفاق افتاده است. به عبارت دیگر زمان زیادی برای مشاهده اثرات مفید ورزش در پرفشاری خون لازم نیست. همچنین کاهش فشارخون سیستولیک در افراد میانسال نسبت به افراد مسن تر یا جوانتر بیشتر است اما کاهش فشار خون دیاستولیک در تمام سنین مشابه می باشد (18). به نظر می رسد تفاوت های موجود بین نتایج این پژوهش با دیگر مطالعات در ارتباط با تفاوت های نژادی، جنسی و معیارهای انتخاب واحدهای مورد پژوهش، روشهای اندازهگیری فشارخون، شدت و طول مدت برنامه ورزشی باشد. به هر حال با توجه به عدم وجود گروه كنترل و محدودیت های نسبتاً زیاد در این پژوهش، پیشنهاد می گردد مطالعات با تعداد نمونه بیشتر و گروه کنترل انجام شده و تأثیر آن در کیفیت زندگی بیماران مورد ارزیابی قرار گیرد. نتیجه گیری: با توجه به نتایج این مطالعه پیاده روی با شدت پایین می تواند اقدام مؤثری در کنترل هر چه بیشتر بیماری فشارخون باشد.